Een wiki is een site over een bepaald onderwerp waar meer mensen tegelijkertijd aan kunnen bijdragen. Sommige wiki’s, zoals Wikipedia, staan open voor iedereen. Andere wiki’s zijn afgesloten voor buitenstaanders of alleen te bewerken door leden. De naam wiki is afgeleid van het Hawaïaanse woord wiki wiki dat snel, vlug, beweeglijk betekent.

Een wiki bestaat uit een aantal webpagina’s die aan elkaar gekoppeld zijn via links en een menustructuur. Iedere wiki-medewerker kan pagina’s aanmaken en artikelen van anderen bewerken. In principe is het aantal pagina’s binnen een wiki oneindig.

De bekendste wiki is Wikipedia. Deze online encyclopedie is ook één van de bekendste voorbeelden van de kracht van online samenwerken. Wikipedia behoort tot de best bezochte websites ter wereld en is inmiddels voor veel internetgebruikers het primaire naslagwerk. Wikipedia (opgericht in 2001) heeft ervoor gezorgd dat traditionele encyclopdieën zoals de Winkler Prins, de Encyclopaedia Britannica, de Brockhaus en de Larousse, eeuwenlang toonbeelden van degelijkheid en wijsheid, uit de gratie zijn geraakt. Sommige ‘ouderwetse’ encyclopdieën hebben het wiki-model van Wikipedia omarmd en laten nu ook artikelen en commentaren van internetgebruikers toe. De Duitse naslagwerkenuitgever Brockhaus heeft zelfs een papieren versie van Wikipedia uitgegeven (dat kan omdat Wikipedia onder een vrije licentie is verschenen). Andere naslagwerken zoals de Encarta (eigendom van softwaregigant Microsoft) leggen helemaal het loodje.

Het idee van samenwerken via een wiki sprak minister Plasterk van Onderwijs zo aan dat hij heeft besloten dat leraren hun lesboeken voortaan ook op een wiki-achtige manier moeten maken. WikiWijs noemde hij het project dat binnenkort officieel van start gaat. Wiki’s worden al veel in het hoger onderwijs gebruikt. De Technische Universiteit Delft bijvoorbeeld gebruikt veel wiki’s voor onderwijs- en onderzoekprojecten.

Naast Wikipedia bestaan er nog talloze andere wiki’s. Een openbare wiki is bijvoorbeeld Recipes Wiki, waar bijna 50.000 recepten te vinden zijn. Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid heeft een wiki over de Nederlandse televisiegeschiedenis. Iedereen mag bijdragen aan de Beeldengeluid-wiki. Ook over de bereden politie bestaat een wiki waaraan iedereen mag meeschrijven. Meer voorbeelden van Nederlandstalige wiki’s zijn: Harry Potter-wiki, WikiWoordenboek, Elfsteden-wiki, CataWiki en de Zero budget innovatie-wiki. Tot slot nog enkele Engelstalige wiki’s: Quilt Index Wiki, Lego Wiki en Ice Hockey Wiki.

Bekende besloten wiki’s zijn die van IBM en Shell. Beide bedrijven hebben verschillende vestigingen over de hele wereld. De wiki fungeert als centrale bewaarplaats van de kennis van medewerkers op verschillende lokaties en als plek waarop mensen kunnen samenwerken aan projecten en innovaties. Bijzonder besloten is Intellipedia, de wiki van de Amerikaanse inlichtingendiensten. Spionnen gebruiken Intellipedia om snel informatie over crisissituaties uit te wisselen.

De software waarmee Wikipedia is gemaakt, MediaWiki geheten, is vrij te gebruiken door iedereen die een eigen wiki wil maken. Naast MediaWiki zijn er nog tal van andere gratis wiki-programma’s zoals PBworks (voorheen PBwiki), Wetpaint, Wikia. In dit Ding gebruiken we PBworks.

Achtergrondinformatie

Bekijk het filmpje Wiki’s in plain English (met Nederlandse ondertitels) voor een visuele uitleg over wiki’s.

Lees het artikel in Wikipedia over wiki’s.

Lees de volgende artikelen van de TU Delft en SURFnet over het gebruik van wiki’s aan de universiteit:

Wiki omgeving TU Delft

Beeldvorming van het verleden, Archeologie in een wiki

Opdracht

1. Bekijk de wiki’s die in dit Ding worden genoemd en vertel op je weblog wat je ervan vindt.
   
2. Zoek op Wikipedia op wat er over jouw museum of jouw vakgebied (of een onderwerp waar je veel vanaf weet) gezegd wordt.
   
3. Ga naar de wiki van 23 dingen voor musea () en voeg een artikel toe over een onderwerp waar je veel vanaf weet.
   
4. Doe verslag op je weblog van je bevindingen.
   

Extra: als het delen van kennis je aanspreekt kun je een onderwerp op jouw vakgebied aan Wikipedia toevoegen. Wikipedia heeft een heldere instructie voor beginnende medewerkers. Je kunt er natuurlijk ook voor kiezen om een bestaand artikel aan te vullen of te corrigeren. Als je actief bent geworden op Wikipedia, beschrijf je ervaringen dan op je weblog.

(Foto van Irma Westerhof)