Er zijn ook andere sites waar je gratis video’s kunt plaatsen, zoals Vimeo,  filmpjes.nl en Dailymotion, en op sociale netwerken als Hyves en Facebook kun je ook video’s uploaden. Maar we kijken in dit Ding naar YouTube want daar kun je niet omheen.

Miljoenenpubliek
Als er in de wereld iets gebeurt staan er onmiddellijk filmpjes van op YouTube, en alles wat opzien baart op tv is er even later te bekijken. Veel organisaties benutten YouTube als publiciteitskanaal. Honderden miljoenen kijkers komen naar de site via links van vrienden of in de pers, of zien op andere sites die ze bezoeken video’s die eigenlijk op YouTube staan.

Want dat is één van de redenen waarom YouTube zo groot is geworden: het gemak waarmee je video’s kunt plaatsen en delen. Terwijl een paar jaar terug veel webbouwers nog zaten te hannesen met verschillende players en plugins om video op hun site te laten zien, werkt het bij YouTube altijd. En geven ze je de code cadeau om filmpjes die daar staan elders te laten zien (embedding). Waarom nog zelf video op je site aan de praat proberen te krijgen als het zo gemakkelijk via YouTube kan? Het embedden heeft de reikwijdte van YouTube enorm vergroot. Je slaat twee vliegen in één klap: je filmpje is voor iedereen te vinden op YouTube, en je eigen site is aantrekkelijker met bewegend beeld.

Creatievelingen en cultuur
Omdat er zoveel materiaal gekopieerd en hergebruikt wordt, ligt de site voortdurend onder vuur van partijen die rechten (menen te) hebben. Bij rechtstreeks kopiëren van televisiemateriaal is dat wel duidelijk, maar het gaat verder. In het kader van ‘broadcast yourself’ is het bijvoorbeeld een trend om jouw variant te maken van een bekende videoclip -gek, grappig, kritisch, of met ondertitels. Op sommige originelen zijn reeksen van die varianten gemaakt, met een mix van eigen opnamen en bestaand materiaal. Dat kan rechtenstrijd opleveren. Zelfs als je een liedje helemaal zelf zingt en begeleidt in de huiskamer, is het volgens de preciezen inbreuk op de rechten van componist en tekstschrijver als je er een filmpje van op het web zet. De rekkelijken beschouwen zulke huis-tuin-en-keuken producties (zonder winstoogmerk) als onschuldige creatieve expressie. (Voor een gek voorbeeld: levan polkka – liedje met prei -check videoboodschappen en verwante filmpjes.)

YouTube verwijdert materiaal dat duidelijk inbreuk maakt op auteursrecht en heeft met muziek- en televisiemaatschappijen contracten gesloten voor vergoedingen die in de honderden miljoenen lopen. Die maatschappijen hebben bezwaar tegen piraterij, maar willen om het miljoenenpubliek wél graag hun spullen op YouTube hebben staan. Televisiezenders hebben hun eigen kanalen (RTV Drenthe,  Omroep Brabant, Beeld en Geluid ) en ook musea zijn er te vinden (Rijksmuseum, Van Abbe, Havenmuseum, en het Deens Maritiem Museum bijvoorbeeld).

Leerzaam
Behalve muziekclips, home movies, humor, nieuws en tv-materiaal is er op YouTube ook veel te leren. Particulieren en organisaties hebben talloze ‘zo-doe-je-dat’ (how to) video’s geplaatst, over computerprogramma’s (over Adobeprogramma’s bijvoorbeeld), talen leren of koken. Onderwijsinstellingen hebben er bovendien complete collegereeksen op gezet (EDU overzicht).

Omdat er zoveel uitleg en demo’s op YouTube verzameld zijn, gaan mensen steeds vaker direct naar de site om daar informatie zoeken (in plaats van via een algemene zoekmachine). Aangezien je dikwijls wilt zien hoe iets moet, kom je er zo sneller achter. Dat blijkt zelfs te werken als de vroedvrouw op zich laat wachten (‘Bevalling geslaagd dankzij YouTube‘, Nu.nl 1 mei 2009).

Opdracht
In dit Ding ga je YouTube verkennen en als je het leuk vindt ook zelf een filmpje plaatsen. Daar heb je geen dure apparatuur of software voor nodig. Je kunt natuurlijk een camcorder gebruiken, maar met een webcam, digitale fotocamera of mobiele telefoon kan het ook. En het filmpje op YouTube zetten kost ook niks.

1. Ga naar de YouTube site. Je zult zien dat het een Nederlandse versie is. Bekijk de eerste pagina even. Je kunt rondkijken zonder in te loggen maar dan kun je verder niet veel doen.
2. Registreer je als gebruiker of log in als ‘23dingenvoormusea’. Als je de 23dingenvoormusea account gebruikt kun je ermee doen wat je wilt: materiaal toevoegen, ordenen, beschrijven. Leef je uit! Deze account is bedoeld als speeltuin.
3. Bekijk wat gebruiker ‘23dingenvoormusea’ bijeengebracht heeft aan eigen materiaal, favorieten, abonnementen etc. Er zitten video’s tussen die relevant zijn voor de cursus. Voor wie meer wil weten over de impact van YouTube bijvoorbeeld de video’s van Michael Wesch, die het fenomeen bestudeert.
4. Zoek zelf een filmpje om te bekijken en verbind het op de een of andere manier met gebruiker 23dingenvoormusea (als je onder een eigen registratie rondkijkt kun je 23dingenvoormusea op een filmpje attenderen)..
5. Doe verslag van je ervaringen via een eigengemaakt filmpje van ongeveer 1 minuut. Als je niet in beeld wilt, verzin dan iets met plaatjes of teksten waar je iets bij inspreekt.
6. Zet het filmpje op YouTube -als 23dingenvoormusea of met je eigen account- en nodig een paar vrienden uit om het te bekijken.
7. Laat je filmpje zien op je blog: met de code die YouTube levert kun je het eenvoudig embedden. Let wel goed op dat je de code helemaal kopieert. En als je geen eigen filmpje hebt kunnen maken, doe dit dan met een ander favoriet filmpje.

(foto ‘You’re On Candid Camera!’ van Odd Bod

Het juridisch getouwtrek speelt zich vooral af rond de ‘peer-to-peer’ (p2p) netwerken. Deelnemers van zo’n netwerk stellen op hun eigen computer muziek beschikbaar die de anderen dan via het netwerk kunnen downloaden. De site verzorgt de communicatie tussen de deelnemers maar biedt zelf geen muziek aan. Het heet dat de deelnemers muziek ‘delen’ met vrienden (maar zelfs dat is niet overal legaal).

Soms zijn de ruilnetwerken zo groot en open dat de vergelijking met het ruilen van een CD’tje met een vriend niet meer opgaat, en daarover windt de muziekindustrie zich erg op. Zij beweren dat het delen de muziekverkoop de das om doet, de tegenpartij houdt vol dat de verkoop juist stijgt doordat mensen met veel nieuwe muziek kennismaken.

Voor p2p delen moet je software op je eigen computer installeren en ook dat is een reden waarom we er hier niet op in gaan. (Op p2p netwerken en ‘torrents’ vind je overigens behalve muziek ook films en software.)

Voor de liefhebbers: Heb je vrienden met veel leuke muziek, bekijk dan Simplify Media. Dat is een legale variant waar je maximaal 30 mensen kunt uitnodigen hun muziek (en ook andere dingen trouwens) met jou te delen, om vanaf elkaars computer te beluisteren. Zonder downloaden -maar je moet de ander wél toelaten op je computer. Je kunt Simplify Media ook gebruiken om, via het web,  muziek die je op de ene computer hebt staan op een andere te beluisteren.

Je kunt op het web naar duizenden radiostations luisteren. Op Radioplein staan de Nederlandse, op Shoutcast een heleboel internationale. Dat zijn radiostations met eigen programmering, en soms ook streams van oude uitzendingen. Interessanter wordt het met ‘radio on demand’, een radiostation afgestemd op jouw smaak. Daar gaan we in dit Ding naar kijken.

Meestal wordt er een radiokanaal voor je aangemaakt op basis van een artiestennaam (genre, trefwoord…).

Opdracht

1. Bedenk een gebruikersnaam en wachtwoord voor je muziekverkenning.
2. Ga naar een site naar keuze: Jango, Deezer, Imeem en registreer je. (Als je er al eentje kent een mooie gelegenheid om een andere te bekijken.)
3. Type de naam van een artiest, genre of trefwoord in en laat het radiostation een tijdje spelen.
4. Probeer een aantal dingen te doen met de muziek die voorbijkomt:
   • een nummer waarderen en/of commentaar leveren
   • wat je mooi vindt bewaren voor een volgende keer
   • een andere 23dva-deelnemer attenderen op leuke muziek
5. Bekijk welke informatie wordt aangeboden: over de artiest, recensies, commentaar van anderen.
6. Kijk ook eens naar (afspeellijsten/stations van) andere deelnemers met dezelfde muziekvoorkeuren.
7. Schrijf iets over een favoriete artiest op je blog en maak daarvoor gebruik van wat de muzieksite te bieden heeft.

Extra: wie eens op een andere manier muziek wil zoeken kan kijken naar Musicovery. Ook zonder registreren krijg je een aardig voorproefje.

Webstations werken in principe met streaming: de muziek wordt afgespeeld via het web, maar je kunt niet opslaan of bewaren. Wil je de muziek hebben, dan moet je voor downloads of CD’s naar verkoopsites als iTunes, Amazon, Bol.com e.d. Keus te over.

Gratis legale download-sites zijn er ook. Bijvoorbeeld als artiesten de muziek die ze zelf maken op het web zetten: op Jamendo, Garageband of het Nederlands Simuze plaatsen artiesten hun eigen nummers, vaak onder een Creative Commons licentie. Met name op Garageband draait het om de beoordelingen en recensies waardoor een nummer hoger op een ranglijst kan komen.

Op zulke sites vind je niet een gemiddelde muziekaanbod maar een gemeenschap van liefhebbers en veel onbekend materiaal dat je kunt downloaden en hergebruiken. De artiesten die hun werk weggeven hopen natuurlijk op bekendheid, verkoop van CDtjes, en optredens. Vermeld daarom altijd netjes van wie de muziek is en link naar hun site. Of laat ze weten, door een email of commentaar bij hun muziek, wat je ermee gedaan hebt.

Een rechtstreekse link als deze is natuurlijk ook goed (hij is een beetje sloom, maar dan krijg je ook wat):

(Foto: ‘amplified’ van Jeramy & the Octoberlings)