Langzamerhand hebben webfora hun rol overgenomen voor discussies en uitwisselen van ervaringen. Dit Ding gaat over webfora en websites die door de discussies tussen gebruikers uitgegroeid zijn tot bronnen van nuttige informatie.

Een echt forum wordt gevuld door berichten en reacties van de deelnemers. In een rechttoe rechtaan forum worden de ‘topics’ die leden aankaarten samen met de opeenvolgende reacties als ‘draadjes’ (threads) onder elkaar gepresenteerd. De software voor zulke fora is gericht op interactie en zoeken, en minder op gelikte presentatie. FOK! noemt zichzelf het grootste forum van Nederland, met discussies over alle mogelijke onderwerpen verdeeld in rubrieken als: muziek, uitgaan, de aarde, defensie, paranormale zaken, klussen etc. De discussies spelen zich af op het niveau van het “subforum”, zoals zij het noemen, waar het over een concreet onderwerp gaat.

Laminaat leggen
Dat varieert van uitwisselen van meningen (‘gebrek aan mooie dorpen in Nederland‘) tot heel praktische tips (‘laminaatvraagjes‘ beantwoord binnen een kwartier). Ook schrijven mensen er recensies van winkels (‘gewoon omdat ik het leuk vind én omdat het kan ‘ schrijft de auteur) en verslagen van concertbezoek (over Tom Jones (!) door een jongere die in de reacties instructie krijgt over wat een recensie hoort te zijn).

Moderatie
Net als in discussies op straat of in de kroeg, komt er soms enige flauwekul en pesterij aan te pas. De mods (moderatoren) van FOK! onderstrepen in de FAQs en handleiding dat men zich fatsoenlijk hoort te gedragen en dat zij mensen zonder pardon voor een tijdje uitsluiten van de site als ze vervelend liggen te doen. Elke dag gebeurt dat wel een paar keer want er is een sterk besef van ‘netiquette’ gegroeid. Zo worden ‘deelnemers’ die alleen betekenisloze berichtjes van drie woorden plaatsen om de aandacht op zichzelf (en hun product) te vestigen snel afgestraft als ’spammers’. [De netiquette van FOK! maakt overigens geen punt van stevig taalgebruik en smakeloze bijnamen ]

FOK! biedt zo ongeveer alle onderwerpen onderdak, daarnaast zijn er ontelbaar veel sites die zich met een specifiek onderwerp bezighouden en daar ook een forum of reactiemogelijkheden voor aanbieden. Niet altijd is alles op de site door de gebruikers geleverd. De bekendste site over restaurants, Iens , combineert bijvoorbeeld gegevens die ze zelf verzamelen met meningen van bezoekers, kaartjes en reserveringsmogelijkheden tot een complete restaurantgids. De feitelijke informatie op de site is natuurlijk erg handig, maar de meerwaarde zit ‘m toch vooral in de meningen van andere restaurantbezoekers.

User generated content
User-generated content is één van de meest revolutionaire en controversiële Web 2.0 fenomenen. Over de waarde van bijdragen wordt veel gediscussieerd maar generaliseren is onmogelijk vanwege de grote verschillen: advies van amateurs over de behandeling van een kwaaltje kan volslagen verkeerd zijn, een klantbeoordeling van een restaurant beschrijft een eigen ervaring en werkt meer als mond-op-mondreclame -met een heel groot bereik, vastgelegd voor tijden, en met potentieel veel meer impact.

Voor commerciële partijen zijn klantbeoordelingen een belangrijk onderdeel van hun marketing geworden. Happy Home, van de verhuur van vakantiehuizen, gaf vorig jaar zelfs een persbericht uit om een record aan klantbeoordelingen op hun site te melden. It’s, de elektronicaketen, kondigde afgelopen zomer aan dat zij de klantbeoordelingen op Kieskeurig in de winkel op de prijskaarten van de producten gaan vermelden.

Producenten proberen vaak op hun eigen site beoordelingen te verzamelen. Maar de werkelijke interactie speelt zich af op sites die er zijn voor de discussie en de ervaringen, niet op een site die producten probeert te verkopen. Kieskeurig draait helemaal om beoordelingen, van allerlei verschillende producten, maar er zijn ook gespecialiseerde sites, zoals fotoapparatuur.nl, waar zich de echte liefhebbers verzamelen die veel specifieke kennis en ervaring vertegenwoordigen. Dit soort sites combineren bijvoorbeeld een forum als centrale ontmoetingsplaats met een marktplaats, fotogalerij, tips, artikelen en recensies, en zijn inhoudelijk te vergelijken met een goed tijdschrift, maar dan wel met de mogelijkheden voor direct onderling uitwisselen van tips en ervaring.

Persoonlijk
Behalve voor producten en informatie spelen fora een belangrijke rol voor het delen van ervaringen op het persoonlijke of relationele vlak. Lotgenoten treffen elkaar op fora over bepaalde lichamelijke en geestelijke aandoeningen (bijvoorbeeld het Diabetesforum of het ADHD forum), gescheiden vaders steunen elkaar op een forum net als ouders van moeilijke kinderen en mensen die een partner hebben verloren. Het web heeft het mogelijk gemaakt dat mensen die hetzelfde doormaken elkaar vinden en dat zij iets delen op een manier die, vreemd genoeg, tegelijkertijd persoonlijk en anoniem kan zijn, vrijblijvend en betrokken. Op een forum kun je komen en gaan, je hart uitstorten onder een schuilnaam, een ander bemoedigend toespreken, of alleen maar kijken waar over gesproken wordt, en dat op elk uur van de dag. Dat is een aanvulling van ons sociale netwerk waar veel mensen profijt van hebben.

Opdracht:

In dit Ding ga je een paar fora verkennen. Om in de stemming te komen hier een rijtje van uiteenlopende voorbeelden:

• hulpmix – voor jongeren die over problemen willen praten
• wereldwijzer reisforums – voor reizigers
• runners meeting point – voor hardlopers
• bodybuilding forum – voor mensen die spieren willen kweken
• motorforum – voor Nederlandse en Belgische motorrijders
• smulweb – restaurants en recepten, en iens, de restaurantgids van Nederland
• vaderschap – alles voor vaders en over vaderzijn
• vivaforum – over relaties, werk, gezondheid, mode enz.
• wandelzoekpagina -alles voor wandelingen in Nederland en België, en eropuit -van NS, met bijdragen van gebruikers
• breikraam of kralen – voor wie met handwerken bezig is
• hondenforum – voor hondenbazen
• rotten tomatoes -een complete internationale site over films, en moviemeter, een Nederlandse voor liefhebbers

1. Bezoek tenminste twee fora naar keuze (je kunt kiezen uit wat hierboven vermeld staat of zelf zoeken naar iets wat je interesseert, maar concentreer je wel op echte discussiesites) en kies verschillende typen. Bekijk daar:

• 3-6 discussie’draadjes’ van begin tot einde om te ervaren wat men uitwisselt;
• de richtlijnen voor deelname;
• en de blog of andere pagina die een idee geeft wie erachter zit en wat er speelt.

Let op de verschillen tussen de sites die je bezoekt, in toon, opzet, niveau van interactie, mogelijkheden. Kijk vooral hoe mensen met elkaar omgaan en in hoeverre er nuttige informatie wordt uitgewisseld.

2. Kies een forum of discussiesite op het web, over wat voor onderwerp dan ook, waar je zélf veel gebruik van maakt. De site mag overal over gaan. Beschrijf op je blog waarom je de site zo boeiend/nuttig/handig vindt, geef aan van welke Web 2.0 elementen de site gebruik maakt en waarom dat volgens jou werkt. Vertel ons hoe jij opmerkingen van anderen waardeert en op welk moment je er wat aan hebt. Het zou ook aardig zijn om te horen of je zelf bijdragen levert en op welke manier.

Maak er een aanstekelijk verhaaltje van met een paar sterke voorbeelden: misschien draait de site niet om een onderwerp dat iedereen aanspreekt, maar jij kunt duidelijk maken dat de discussies en reacties op de site iets opleveren wat de moeite waard is.

(Foto: ‘discussions’ van Jonathan Gill op Flickr)

Eerlijk zullen we alles delen…

Hergebruik en delen zijn centrale concepten op het nieuwe web. Het begrip ‘delen’ (share) staat op elke site met Web 2.0 trekjes. Dat ‘delen’ via die knopjes is bijna altijd een soort attenderen: je stuurt iemand een mailtje met een link naar een goede film, je zet een fotootje met een link op je Hyves pagina.

Het echte grote delen gebeurt achter de schermen, als geautomatiseerde systemen data van elkaar gebruiken en verbanden leggen tussen hun bestanden. Dan ontstaan er voortdurend bijgewerkte stromen van alle mogelijke combinaties van gegevens, die zelf vaak óók weer gecombineerd kunnen worden met iets anders. Combinaties van verschillende datastromen worden mash-ups genoemd. Een bekend voorbeeld van een mash-up zijn de schilderijen van het Museo Nacional del Prado in Madrid op Google Earth (www.google.nl/intl/nl/landing/prado). Veertien werken van onder anderen Diego Velázquez, Peter Paul Rubens en Francisco de Goya zijn tot in het kleinste detail gefotografeerd en te bezoeken via het gratis programma Google Earth. Bezoekers kunnen tot in het kleinste detail inzoomen op de schilderijen.

Bekend terrein

Technisch? overweldigend? vaag? zeker! – maar ook vertrouwd: iedereen die af en toe iets opzoekt op het web kent de kaartjes die je overal te zien krijgt. Die kaartjes zijn niet van de site waar je ze ziet staan, maar komen (meestal) van Google Maps. De website legt via adresgegevens een koppeling tussen bepaalde informatie en de kaart. Die combinatie gegevens-plus-kaartjes is misschien wel het meest verbreide type mash-up: een toepassing waarbij gegevens uit meerdere bronnen gecombineerd worden tot een nieuw geheel. Kijk maar naar een ander vertrouwd voorbeeld: de Brandgrens navigator (niet de hele site, speciaal de navigator).

Voor de online telefoongids combineert de KPN telefoongegevens met kaartjes, huizensites als Funda en Jaap voegen bij ‘hun’ gegevens over huizen (die makelaars aanleveren) niet alleen Google kaartjes maar ook data over de buurt van het CBS (type huishouden, inkomens, autochtoon/allochtoon(!), auto’s). Om zo’n site te maken hoef je zelf geen gegevens te ‘hebben’: als je er maar toegang toe hebt, kun je de verschillende bronnen bevragen en de resultaten samenvoegen. De specifieke combinatie van gegevens maakt zo’n site uniek.

Ook vergelijkingssites als Kelkoo of sites voor vliegtickets zijn mash-ups. Zij schuimen het web af op zoek naar relevante gegevens, bijvoorbeeld over reizen bij allerlei vliegmaatschappijen. Die gegevens ’schrapen’ ze van allerlei sites bij elkaar en bieden ze gesorteerd aan. Zelf hoeven ze niks bij te houden, de gegevens worden vanzelf steeds ververst en bieden een net overzicht van alles wat er te koop is.

Kijken maar niet aankomen

Hoe krijg je nou gegevens van Google, Twitter of Flickr of het CBS gecombineerd met je eigen data tot een mash-up? Want zij geven je natuurlijk niet echt toegang tot hun databases, daar zijn ze veel te zuinig op. Vaak gaat dat met een API (Application programming interface): een API vertelt het ene programma hoe het kan communiceren met het andere. Twitter, Google en Flickr stellen die API’s beschikbaar, zodat je hun gegevens kunt gebruiken in jouw toepassing. (Leestip: De 100.000 bastaardkinderen van Twitter van Erwin Blom.)

De widgets (of ‘gadgets’ bij Blogger) die je op allerlei sites tegenkomt doen dat in miniatuur. Het zijn een soort mini-programmaatjes die een klein brokje informatie laten zien uit een heel groot bestand. (Er zijn ook desktopwidgets, bijvoorbeeld voor een kalender of weerbericht, die je ergens op je bureaublad kunt plakken.)

Ook met RSS-feeds kun je op grote schaal gegevens uit verschillende bronnen combineren. Als je met feeds data van een aantal sites naar je toehaalt, kun je ze filteren, ordenen en combineren met andere gegevens- van jezelf of van andere feeds.

De site www.whatshappeninglondon.com is een voorbeeld van een simpele mas-hup waarbij je precies kunt zien waar de informatie vandaan komt. Ook belangrijk om je te realiseren: deze site onderhoudt zichzelf want wordt gevoed door anderen. Als je Londen gaat bezoeken is er trouwens een mooie mash-up voor het openbaar vervoer [tubejp.co.uk], met alles fantastisch geïntegreerd tot één toepassing.

Actueel is de Icelandic Volcano Tweets mash-up, die tweets (Twitterberichten) over vertragingen op de kaart zet. De vliegtuigspotsite Radar Virtuel heeft de aswolk van de IJslandse vulkaan over een kaart heen gelegd.

Open data

Gegevens die erfgoedinstellingen beheren kunnen ook onderdeel zijn van een mash-up. Die hoeven ze niet zelf te bouwen, ze kunnen derden de gelegenheid geven hun gegevens samen te brengen met anderen om zo iets nieuws te maken. Het lijkt misschien eng als anderen iets met jouw gegevens gaan doen, maar het mooie van API’s en RSS is ze gebruikmaken van de enige echte dataset die je zelf blijft beheren. Anderen kunnen selecteren en combineren, maar ze kunnen niet aan de gegevens komen.

Er zijn nu musea die de poorten naar hun catalogus open zetten: het Museum of London heeft een API gelanceerd (zie het verhaal op hun blog The working life of Museum of London), net als het Science Museum ( voor de liefhebbers een vrij technisch interview ) en het Victoria and Albert ( -maar kijk vooral meteen ook even hoe zij hun collectiecatalogus presenteren). Het Powerhouse Museum en Brooklyn Museum, bekende Web 2.0-voor-musea-pioniers, hebben ze ook. Op de Powerhouse pagina zie je zelfs een knop ‘download data’ -dat gaat nog een stap verder dan ‘kijken en niet aankomen’.

Voor gebruikers zijn API’s en open data overigens niet boeiend, die moeten wachten tot er iemand komt die er wat moois van maakt, door een site te bouwen die informatie op een creatieve manier samenbrengt.

Maar genoeg theorie! Nu spelen op het web met mash-ups en widgets. Omdat met name kaarten zich zo goed lenen voor creatieve combinaties, gaan we vooral daar naar kijken. Maar als je erop gaat letten zul je overal mash-ups en widgets zien. Want alle toepassingen op het web worden steeds meer gemixt en vermengd.

Opdracht

1. Er zijn verschillende projecten waar historische kaarten worden gecombineerd met Google Maps. Bekijk één van deze drie:

• http://www.historiekaart.nl/ – zelf een plaats kiezen en de historische kaart wordt over Google Maps gelegd. Met erg duidelijke Help=functie.
• Utrecht van boven brengt oude kaarten, foto’s, wandelroutes en informatie samen op een kaart
• bij Amersfoort op de kaart kun je bovendien zelf dingen toevoegen

2. De grote fotosites doen ook het nodige met kaarten. Kijk bijvoorbeeld eens naar deze foto op Flickr. Rechts onderaan zie je onder ‘additional information’ staan “taken in Water-stad, Rotterdam (map)” . Als je op ‘map’ klikt zie je de foto op een kaart. Onderaan kun je klikken om foto’s in de buurt te zien. Dat kan omdat fotografen de foto zelf op een kaart hebben gezet.

Hoe doe je dat? Als je inlogt bij Flickr (mail ons voor de accountnaam en het wachtwoord) en naar de fotostream van 23 dingen voor musea gaat, zie je rechts onderaan een regeltje ‘add to your map’ -tenzij iemand dat al gedaan heeft natuurlijk, dan zie je een link naar de kaart.

3. Bij Picasa kun je ook foto’s op de kaart zetten. Daar hebben ze er een spel aan verbonden ‘Waar ter wereld‘ (rechtsonder). Probeer maar eens een paar foto’s.

4. Het Nationaal Archief doet iets soortgelijks met foto’s uit 1914-1919 met Map-it.

5. Deze toepassing met monumenten en landgoederen van de National Trust laat je gebouwen bekijken tot op het niveau van streetview.

6. Hier nog wat grappige toepassingen met foto’s en/of kaarten. Bekijk er tenminste twee.

• http://www.poetryatlas.com/ – poëzie op de kaart
• http://www.wunderground.com/ – weeramateurs aan het werk
• http://haiku.thehempcloud.com/ -haiku’s op twitter gemashed met foto’s van Flickr (klik op ‘haiku’)
• http://www.tracksonamap.com/ -muziek op de kaart
• http://loc.alize.us/ – reizen met mooie Flickr foto’s via tags en kaart
• http://www.cartogrammar.com/blog/flickr-as-a-paintbrush/ – van Flickr foto’s kleuren op een kaart maken
• http://www.scotlandsplaces.gov.uk/ -archiefmateriaal uit Schotland verbonden via een kaart

7. Doe verslag op je blog en vertel ons over jouw favoriete mash-up.

(Foto making mashed potatoes van sweetbeetandgreenbean op Flickr)

Moeders zei het al “vele handen maken licht werk”. Dat principe wordt bij crowdsourcing in het extreme toegepast: een heleboel mensen doen elk een klein stukje werk voor een omvangrijke klus. Anders dan bij outsourcing (uitbesteden van werk) is er bij crowdsourcing geen sprake van het inhuren van een bekende partij. Mensen (of organisaties) worden opgeroepen mee te doen via het web en wie gaat bijdragen is niet tevoren te overzien. Soms zijn de resultaten verbluffend.

In dit Ding bekijken we crowdsourcing aan de hand van uiteenlopende voorbeelden.

Innovatie

Zoals zoveel toepassingen en ideeën voor samenwerken via het web is crowdsourcen veel ingezet in de IT wereld. Daar zijn soms heel specifieke brokjes kennis nodig, of werk dat in kleine brokjes kan worden bijgedragen door individuele programmeurs die een nachtelijk uurtje over hebben. Veel applicaties op het web worden vrijgegeven als ze nog niet 100% getest zijn (‘in beta’) omdat een kritische gebruikersgroep die graag het nieuwste van het nieuwste uitprobeert in de praktijk beter en uitgebreider test dan een organisatie zelf kan doen. Wordpress kondigt de nieuwe (beta) versie van hun (gratis) blogtechnologie aan met de mededeling dat er nog honderden bugs in zitten en vraagt ontwikkelaars te helpen ze weg te werken. Het IT-bedrijf CISCO schrijft prijsvragen uit (i-Prize) voor ideeën die veel nieuwe omzet kunnen genereren en beloont de beste inzendingen met forse geldbedragen. Er worden honderden, uiteenlopende innovatiesingestuurd.

Kennis, ideeën, tijd, werk, geld of ….

De bijdragen kunnen heel verschillende vormen aannemen. Cisco benut creativiteit en kennis buiten de eigen organisatie en geeft deelnemers de kans hun idee te realiseren. Dat is commercieel gericht en door de opzet als wedstrijd zijn er ook veel verliezers. Wordpress vraagt om tijd en werk bij te dragen voor een product waar we allemaal iets aan hebben. Persoonlijk krijg je daar niets voor terug.

Jan-Willem Alphenaar bedacht DSB The movie, een film over de opkomst en ondergang van DSB die gemaakt wordt zonder dat er geld aan te pas komt. Geschreven, gespeeld, geproduceerd door de deelnemers. Op basis van het verhaal kan men scènes filmen en insturen waarover wordt gestemd. De initatiefnemers maakten intensief gebruik van sociale media om mensen te informeren en warm te maken voor de film van 30 minuten die uiteindelijk gratis te zien zal zijn. C’mon & Kypski vroegen mensen één (voorgeschreven) beeld bij te dragen voor hun muziekvideo ‘More is less’. Op oneframeoffame.com is te zien hoe die video er uitziet nu er ruim 14.500 mensen hun ‘frame of fame’ hebben ingezonden.

Crowdfunding

Film- en muziekmakers kunnen voor projecten ook proberen geld bij elkaar te krijgen, via crowdfunding. Sellaband was een Nederlands initiatief (na faillissement een doorstart in Duitse handen) om artiesten in staat te stellen onafhankelijk van platenmaatschappijen hun muziekproject (CD, toernee) te realiseren. Fans betalen iets en krijgen in ruil gratis downloads, een T-shirt of een of andere gadget. Ze worden allemaal genoemd als ‘believers’ op de site -want het geloof in een artiest en de ideeën, daar draait het om.

Kickstarter presenteert allerlei projecten met een doel-saldo dat binnen een bepaalde termijn behaald moet worden. Wie vertrouwen heeft in het idee zegt een bedrag toe dat wordt geïncasseerd als het totaal inderdaad wordt gehaald: want alleen bij 100% dekking wordt de volgende stap gezet. Onder de projecten die zover zijn gekomen zijn nogal wat documentaires en video’s. Degenen die geld geven doen dat niet als investeerders die rendement verwachten, maar om te helpen een project te realiseren dat de moeite waard is.

Wetenschap

Galaxy Zoo is een voorbeeld waar deelnemers uit pure belangstelling elk hun steentje bijdragen aan een groot project. Meer dan 250.000 mensen hebben inmiddels geholpen om sterrenstelsels op honderdduizenden foto’s van NASA te classificeren: “a task at which your brain is better than even the most advanced computer.” In de 14 maanden classifeerden vrijwilligers 60.000.000 plaatjes. Extra leuk voor ons dat een Nederlandse lerares, Hanny van Arkel, die als vrijwilliger meedeed, op één van de foto’s een blauwe vlek ontdekte waarvan niemand wist -of weet- wat het is. De officiële Engelse naam van de mysterieuze vlek is nu ‘Hanny’s Voorwerp’ (of ‘the Voorwerp’) en er wordt speciaal studie van gemaakt .

Erfgoed

De erfgoedsector -met name de archieven- kent al jarenlang het fenomeen van vrijwilligers die data overtypen of foto’s scannen, maar door het internet is het in een aantal gevallen gemakkelijker geworden om mensen te laten meedoen. Het Gutenberg project begon al in 1971 met digitaliseren van literaire werken maar nam pas een vlucht toen het internet kwam. Vrijwilligers hebben er inmiddels vele duizenden werken uit de wereldliteratuur ingescand en overgetypt, en nog meer mensen helpen bij het corrigeren. Dat doen ze via de Distributed Proofreaders: onder de slogan preserving history one page at a time krijg je daar losse pagina’s aangeboden. Dat opdelen van het werk in brokjes is een kenmerk van crowdsourcing en bevordert dat mensen nog gauw even een pagina doen voor het eten.

Het Stadsarchief Amsterdam wil de komende jaren alle militieregisters online doorzoekbaar maken. Ook Archief Eemland, Het Utrechts Archief en het Noord-Hollands Archief doen mee aan het project. Het is de bedoeling dat vrijwilligers militieregisters gaan indexeren. Het project heeft de toepasselijke naam ‘Vele handen maken licht werk. Open archieven door crowdsourcing‘.

Kranten met fouten

Ook het Australische Newspaper Digitisation Programme mikt er op dat de meeste mensen maar een klein beetje bijdragen, maar dat juist doordat zo’n brokje snel te doen is heel veel mensen bijdragen -zodat er toch substantiële resultaten behaald worden. Voor het project zijn oude kranten gescand en door middel van OCR (Optical Character Recognition) doorzoekbaar gemaakt. Sommige kranten zijn zo oud en/of slecht gedrukt dat de resultaten van de tekenherkenning heel erg slecht zijn. Dus wordt gebruikers de mogelijkheid geboden de fouten die zij zien direct te corrigeren -en dat wordt op onverwacht grote schaal gedaan (12.5 miljoen regels gecorrigeerd). Mensen vinden het leuk omdat ze er iets van leren en omdat anderen er profijt van hebben.

Als je Australische kranten wilt helpen corrigeren, moet je eenmalig een captcha (zo’n raar verwrongen woord) overtypen om te bewijzen dat je een mens bent (en geen spambot). Dagelijks ontcijferen we samen 200 miljoen captcha’s, en reCaptcha gebruikt die massale input om gescande teksten met leesfouten te helpen verbeteren. Dat gaat via een ingenieus systeem van woordvergelijkingen en intypen van hetzelfde woord door meerdere mensen. Kom je vandaag of morgen een captcha tegen van twee min of meer bestaande woorden, dan help je zomaar mee aan het verbeteren van de digitale versie van de New York Times.

Schandaal

Voor wie nog niet overtuigd is van de impact die crowdsourcing kan hebben: tijdens de commotie in Engeland over onkostendeclaraties van parlementsleden zette The Guardian de honderdduizenden pagina’s met gegevens over hun declaratiegdrag op een site en vroeg het publiek ze te classificeren. In 3 dagen waren er 170.000 documenten bekeken door betrokken burgers, en heel wat parlementsleden werden aan de schandpaal genageld. Michael Andersen schrijft erover en analyseert de succesfactoren van dit crowdsourcing project.

Achtergrondinformatie:

• mooie samenvatting van de geschiedenis van Project Gutenberg van Branko Collin, in het Nederlands
• the story so far over Galaxy Zoo
• verhaal over crowdsourcing van JW Alphenaar (DSB The Movie)
• artikel van Rose Holley, betrokken bij de Australische kranten, over het nut van crowdsourcing, met veel voorbeelden

Opdracht

1. Zoek bij één van de creatieve crowdfunding platforms (Sellaband, Kickstarter) naar enkele projecten die zijn doorgegaan. Kijk ook naar wat eromheen gebeurt aan beloningen, prijzen en uitwisseling.
2. Ga naar de Australian Newspapers. Kijk onderaan de pagina naar de informatie over bijdragen van gebruikers. Tik een zoekterm in en klik via de resultaten door naar een krantenpagina. Rechts zie je het gescande plaatje uitgelicht, links een kolom met de tekst. Daar staat ook een potlood ‘fix this text’ en dat kun je doen zonder in te loggen (alleen een captcha typen). Je verbeteringen kun je opslaan en ze zijn dan direct gemaakt.
3. Bekijk deze site verbeterdebuurt, waarmee je kunt helpen je leefomgeving te verbeteren. Kijk eens wat er in jouw buurt voor problemen zijn gesignaleerd (en opgelost?).

(Foto van Sam Newman op Flickr)

Het verschil met kijken naar YouTube of Uitzending gemist is dat dat ’streams’ zijn die je beluistert/bekijkt vanaf de computers van de aanbieder. Podcasts download je in principe eerst naar je computer. Soms zijn allebei de opties beschikbaar: luisteren of downloaden. Als je een podcast downloadt kun je ‘m ook op een MP3-speler of telefoon zetten, voor onderweg in de trein of in de sportschool, als je geen internetverbinding hebt.

Er bestaan verschillende soorten podcasts. Je hebt de klassieke radio-uitzending van bijvoorbeeld Radio 1 of RTV Rijnmond, die na het uitzendtijdstip op internet wordt gezet en daar te beluisteren is. Een video-podcast wordt ook wel een vodcast genoemd.

Ontsluiten

Podcasts worden ook gebruikt om archieven van radio-uitzendingen te ontsluiten. Zo heeft de VPRO alle Marathon-interviews sinds 1986 online gezet als podcasts. Alle uitzendingen zijn te beluisteren via de site van de VPRO (streaming, met hun speler) en te downloaden zodat je de interviews op je eigen computer of MP3-speler kunt beluisteren. De publieke omroep heeft trouwens een website met alle beschikbare podcasts van radio-uitzendingen: Radiocast.nl.

Andere podcasters

Naast de podcasts van radiostations heb je zelf gemaakte uitzendingen van mensen die iets te communiceren hebben. Zo biedt journalist Feico Houweling op de website Hoor! Geschiedenis dagelijks een podcast over een aspect van de Nederlandse geschiedenis aan. Een ander voorbeeld is de lessenreeks Laura speaks Dutch, die ict-journalist Brenno de Winter maakte voor zijn Amerikaanse vriendin. Deze lessen kan iedereen beluisteren, downloaden en gebruiken. Ze zijn beschikbaar via iTunes (van Apple), een gratis en veel gebruikt programma (geschikt voor alle computers) voor muziek, video en podcasts.

Mobiel leren

ITunes ken je waarschijnlijk als muziekspeler, of je kent de iTunes winkel, waar je muziek kunt kopen. Maar iTunes is ook een belangrijke bron voor podcasts. Ze zijn meestal gratis en geschikt voor allerlei soorten apparaten. Er is een speciale sectie van iTunes, iTunes U geheten, die zich richt op ‘mobiel leren’. Universiteiten en andere onderwijsinstellingen gebruiken iTunes U om gratis colleges aan te bieden. Veel bekende Amerikaanse en Britse universiteiten zoals Harvard, Yale, MIT, Oxford en Cambridge verspreiden hun kennis op deze manier. In Nederland zijn de Technische Universiteit Delft en de Open Universiteit actief op iTunes. Ook musea en andere erfgoedinstellingen maken gebruik van iTunes U. Kijk bijvoorbeeld maar eens bij het Museum of Modern Art en het First World War Poetry Digital Archive. De keuze voor iTunes is mede gemotiveerd door het feit dat veel mensen deze software al gebruiken voor muziek.

Erfgoedinstellingen en podcasts

Erfgoedinstellingen maken ook gebruik van podcasts. Musea bieden steeds meer audiotours aan als podcast. Zo heeft de Kunsthal een architectuurpodcast die je kunt downloaden en op je MP-speler, mobiele telefoon of elekronische agenda kunt zetten. Je kunt de rondleiding beluisteren als je door het gebouw en het Museumpark wandelt.

Musea en archieven gebruiken podcasts ook op de volgende manieren.

• Archieven en musea bieden podcasts van lezingen aan. Het aanbieden van podcasts van lezingen kan het bereik aanzienlijk vergroten. Als de National Archives in Groot-Brittannië bijvoorbeeld een presentatie of lezing organiseert, komen er gemiddeld 20 tot 100 bezoekers op af. De podcasts worden 5.000 keer gedownload. De podcasts van het Museum of Modern Art in New York zijn inmiddels meer dan 100.000 keer gedownload.
• Archieven maken podcasts van eigen gedigitaliseerd materiaal uit de collectie. Zo kunnen geïnteresseerden gewoon thuis vanachter hun pc luisteren naar bijzondere audio-opnames. De Library and Archives Canada biedt onder de naam The Virtual Gramophone historische muziekopnames aan. Er zijn onder meer podcasts van drinkliederen, opera-uitvoeringen, kindermuziek, polka’s enz. Bekijk de volledige lijst met podcasts maar eens. De Los Alamos Historical Society heeft podcasts gemaakt van allerlei radio-uitzendingen, lezingen en interviews die over de atoombom gaan.
• De Kansas State Historical Society maakt podcasts omdat audioboeken zo populair waren. Ze hadden 35.000 podcast downloads in 2008 tegen 6.300 bezoekers van de bibliotheek. Met hun podcasts sluiten ze ook aan bij thema’s die op scholen worden behandeld. Ook musea doen dat via iTunes U.

RSS

Omdat het moeilijk bij te houden is wanneer een nieuwe podcast verschijnt van je favoriete radioprogramma, archief of hoogleraar kun je een RSS-abonnement nemen op de meeste podcasts. Dat is ook handig als er elke week of maand een nieuwe verschijnt: met een feed komt het vanzelf naar je toe. Als er een voorziening is voor RSS-feeds, zie je vaak de bekende oranje RSS-knop of een variant daarop met een hoofdtelefoon, zoals bij de Kansas State Historical Society.

Opdracht

1. Ga naar de podcastsite van Radio 1: www.radio1.nl/podcasts. In de linkerbalk zie je opties voor live luisteren en luisteren wat er op een bepaald tijdstip werd uitgezonden. Bovenaan midden staat ‘terugluisteren>podcasts’, en rechts daarvan een knop om je te abonneren. Het gaat hier om fragmenten uit het nieuws van de dag dat je in één podcast-pakketje gebundeld dagelijks kan ontvangen. Maar waar je vooral naar moet kijken: daaronder staan 3 kolommen ‘podcasts’ en daar kun je een programma uitzoeken dat je aanspreekt.
2. Klik en je komt op een pagina waar je je kunt abonneren op komende uitzendingen en oude uitzendingen beluisteren: er staat een lijst met ‘audio MP3′ en ‘download’ (NB: er zijn programma’s waar dat niet zo is, kies dan een andere). Kies iets uit en beluister een stukje om te zien hoe het werkt.
3. Abonneer je op de podcasts van Hoor! Geschiedenis en voeg ze toe aan je RSS feeds. Klik daarvoor rechtsboven op de oranje RSS button.
4. Ga op zoek naar een podcast over een onderwerp dat je interesseert bij Gespod, Podcastinfo, of Radiocast. Kun je niet vinden wat je zoekt? Tik dan eens bij Google het onderwerp van je keuze en ‘podcast’ in. Wij vonden met “podcasts film” bij Google meteen al een hele reeks – Film Junk bijvoorbeeld.

Extra:

• Als je software op je computer op je werkplek kunt installeren (of als je thuis aan deze opdracht wilt werken) download dan iTunes (als je het nog niet hebt). Het programma is gratis en geschikt voor Windows en Mac. Ga op zoek naar interessante podcasts bij iTunes U. Hoe je podcasts kunt zoeken en afspelen in iTunes lees je bij Apple: www.apple.com/nl/itunes/podcasts.
  NB: Podcasts zoek je via de iTunes Store van Apple. Het gaat echter in de meeste gevallen om gratis materiaal (het staat er ook altijd bij of een podcast gratis is).
• Als je meer wilt weten over podcasten bij de Kansas Historical Society is deze uitgebreide case study (in het Engels) interessant: Archives to Earbuds: Podcasting Digital Collections at the Kansas Historical Society.

(Foto van JWA Commons)

Het is moeilijk om een nauwkeurige definitie te geven van een sociale catalogus. De bekendste, LibraryThing, is een combinatie van officiële catalogi van bibliotheken en boekwinkels en privébibliotheken van gebruikers, aangevuld met recensies, favoriete boeken, tags en een netwerkmogelijkheid.

Boeken

LibraryThing biedt leden (de site heeft er 900.000) de mogelijkheid om hun eigen boeken te catalogiseren met behulp van de gegevens (isbn, titel, auteur enz.) uit catalogi van onder meer de Koninklijke Bibliotheek, de Library of Congress en boekwinkels als Amazon, Bruna en Bol. Leden kunnen ook een profiel aanmaken (net als bij netwerksites als Hyves en Facebook) en virtueel andere lezers ontmoeten met dezelfde smaak, leestips ontvangen en deelnemen aan discussies. Via widgets op weblogs en netwerksites kunnen leden hun boekencollectie op LibraryThing aan anderen tonen. Zie bijvoorbeeld het privéblog van Marie-José (rechts onderaan) of op deze pagina de ‘bibliotheek’ van 23dingenvoormusea.

LibraryThing is niet alleen interessant voor lezers. Ook bibliotheken, auteurs, uitgevers en boekwinkels kunnen hun gegevens aan de site toevoegen. Ze kunnen ook gegevens uit LibraryThing (zoals recensies en tags) halen en toevoegen aan hun eigen catalogus. Van de lange rij bibliotheken die dat LibraryThing op de een of andere manier gebruiken doet de Seattle Public Library dat bijvoorbeeld temidden van een heel stel Web 2.0 opties en gebruiken ze in Bedford vooral de recencies (“see reviews”)

Het sociale aspect van LibraryThing is overigens niet alleen virtueel. Regelmatig komen er groepjes boekenliefhebbers bij elkaar om de collectie van kleine organisaties (bv. musea, natuurverenigingen) of personen (bijvoorbeeld een hoogleraar met een bijzondere boekenverzameling) te catalogiseren. Flash mob cataloging wordt dit genoemd. De vrijwilligers scannen de gegevens van alle boeken en andere materialen in en voegen die toe aan de catalogus van LibraryThing. De organisatie waar ze op bezoek zijn, heeft na zo’n flash mob-actie ook meteen een eigen digitale catalogus.

Een andere sociale bibliotheekcatalogus is die van de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA). Via de functie MyDiscoveries kunnen leden van de bibliotheek tags, lijstjes met favoriete boeken, waarderingen en recensies toevoegen. Wat leden toevoegen, kunnen ze ook delen met anderen. Op haar beurt heeft de OBA de boekrecensies van NRC Handelsblad toegevoegd aan de catalogus.

Musea

Een bekend voorbeeld van een sociale museumcatalogus is Open Collection van het Brooklyn Museum. Geïnteresseerden kunnen een profiel aanmaken en hun favoriete kunstwerken toevoegen. Leden kunnen ook tags aan de catalogus toevoegen zoals we in Ding 4 hebben gezien.

Een iets nieuwere (gelanceerd in februari 2009) sociale catalogus is Creative Spaces van The British Museum, Tate, V&A, de National Portrait Gallery en vijf andere Britse musea. Op Creative Spaces ontsluiten de deelnemende musea delen van hun collecties en laten ze gebruikers zelf verzamelingen (notebooks) samenstellen, materiaal delen, discussiëren en netwerken. Creative Spaces is een interessant experiment omdat de site zich niet beperkt tot de catalogus van één museum. Er zijn negen catalogi te doorzoeken en bewerken en het is ook mogelijk om extern materiaal (links, foto’s en video’s) toe te voegen aan je notebooks. Creative Spaces is ook een platforum voor community’s (groups) die kunnen ontstaan rond bepaalde thema’s (bijvoorbeeld portretten met huisdieren).

Gebruikers van Creative Spaces kunnen zelf kiezen of hun collecties openbaar zijn. Ze kunnen hun collecties of onderdelen ervan ook delen met andere internetgebruikers via o.a. Facebook, Twitter en Google Reader.

Breien en verzamelen

Sociale catalogi beperken zich natuurlijk niet tot bibliotheken en musea. Er zijn de laatste jaren tal van andere sociale catalogi samengesteld door gebruikers. We geven nog twee voorbeelden: Ravelry (breien) en Catawiki (strips en andere verzamelingen). Ravelry is een interessante site omdat catalogus en community naadloos in elkaar overgaan. De community van breiliefhebbers heeft een plek gecreëerd waar je patronen, garens, meningen en ervaringen kunt vinden. Vanuit elk onderdeel (patronen, garens, modellen enz.) kun je de andere onderdelen bekijken. Je kunt bijvoorbeeld zien hoeveel mensen patroon X uit breitijdschrift Y hebben gebreid. Je kunt ook zien welke soorten wol er gebruikt is en welke kleuren. Je kunt ook een bepaalde wolsoort als uitgangspunt nemen en zien welke patronen ermee gemaakt zijn.

De software van Ravelry is zo gebouwd dat foto’s en weblogpostings uit externe bronnen (bv. Flickr en Blogger) toevoegen heel eenvoudig is. Je ziet dat duizenden breisters en breiers via de site een persoonlijke catalogus hebben aangemaakt van truien enz. die ze in de loop der jaren hebben gebreid, hun favoriete patronen, de garens die ze gebruikt hebben en nog op voorraad hebben. Daarnaast zijn er tal van kleine community’s van bijvoorbeeld sokkenbreiers, mensen die van Noorse patronen houden, breisters uit Friesland, liefhebbers van schapenwol, breiers die zelf spinnen enz.

Catawiki is een Nederlands initiatief. De site, die eind 2008 is gelanceerd, biedt een platform voor verzamelaars om hun eigen verzameling op te slaan. Zo kun je een catalogus aanleggen van bijvoorbeeld al je stripboeken, Matchbox-auto’s of lp’s. Leden kunnen van hun catalogus ook een webwinkel maken en van daaruit bijvoorbeeld dubbele exemplaren verkopen. Verzamelaars die op zoek zijn naar dat ene ontbrekende exemplaar gebruiken de site ook. De kwaliteit van Catawiki wordt in de gaten gehouden door beheerders, experts op hun verzamelgebied. Zij zorgen ervoor dat informatie klopt en prijzen reëel zijn.

Opdracht

1. Voeg enkele boeken uit je eigen boekenkast toe aan LibraryThing. Je kunt inloggen met het cursusaccount (mail ons voor de accountnaam en het wachtwoord) of een eigen account aanmaken (interessant voor mensen die zelf boeken hebben geschreven). Je kunt een boek toevoegen via de knop Toevoegen bovenaan door een titel, auteursnaam, isbn enz. in te vullen. Kijk even welk catalogusbestand jouw boek waarschijnlijk bevat. Een boek handmatig toevoegen is ook mogelijk (zie onder de catalogi de optie Andere manieren om toe te voegen), maar meer werk.

2. Zoek op LibraryThing naar een recensie over een boek dat je goed vindt, of van een boek dat je van plan bent te gaan lezen.

3. Als je nog niet genoeg hebt van boekencatalogi, log dan ook in bij de catalogus van de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA). (mail ons voor de accountnaam en het wachtwoord) Als je klikt op MyDiscoveries (een grijze button rechts op de zoekpagina) kun je boeken, dvd’s enz. zoeken en er informatie aan toevoegen en lijstjes maken. Voel je vrij om de bestaande lijstjes aan te vullen en nieuwe dingen toe te voegen. Bij de reeds bestaande lijstjes kom je door rechts bovenaan op de bruin-oranje button met 23dingenvoormusea te klikken.

4. Kies voor één van de sociale museumcatalogi (Brooklyn Museum Open Collection of Creative Spaces) en log in. (mail ons voor de accountnaam en het wachtwoord) Ga op zoek naar een thema dat je interesseert of zoek naar specifieke voorwerpen. Maak een eigen collectie (notebook) aan bij Creative Spaces of vul de al bestaande notebooks van het account dingenvoormusea aan. Probeer ook de andere opties van de site.

Extra:

• Vergelijk de mogelijkheden die de sociale catalogi van het Brooklyn Museum en de 9 Britse musea hebben. Kijk ook naar gebruiksvriendelijkheid, lay-out en interactiemogelijkheden.
• De thematische community’s (groups) van Creative Spaces tellen weinig leden. Middeleeuwse en byzantijnse objecten heeft bijvoorbeeld vijf leden, fossielen heeft er drie. Breisite Ravelry kent groepen (bv. over kantbreien en sokken) met ruim 9.000 leden en een levendige discussie en uitwisseling van patronen, tips en ervaringen. De stripverzameling van Catawiki bevat meer dan 1870.000 items. Hoe verklaar je dat verschil. Wat zouden musea kunnen doen om hun collecties, en de mogelijkheid om ermee te spelen, meer te promoten?

(Foto van Tim Spalding)

Na de veelomvattende applicaties met veel functionaliteit van Ding 11 kijken we in dit Ding naar handige gereedschapjes voor een specifiek doel.

De meerwaarde van online zaken zit ‘m in de combinatie van eenvoudig te delen, netjes opgeslagen zonder dat jij daaraan hoeft te denken, en ‘overal’ toegankelijk. Maar wie gewend is afspraken in een agenda te schrijven en notities op een prikbord te plakken, zal niet zomaar om zijn. Adresboekje en notitieblok doen het per slot ook overal, en zonder stroom, internettoegang en computers -wel zo gemakkelijk.

Het gaat echt nog wel even duren voordat wij het eens worden over wat handig is. De invloed van de mobiele telefoon die een zakcomputer is geworden zou daarvoor beslissend kunnen zijn. Het leuke is dat niemand zeker weet wat er uit zal komen, en dat jij in de tussentijd lekker van alles kunt uitproberen om te zien wat jij handig vindt. In dit Ding is er niet veel te lezen maar wel veel te spelen. Aan de slag!

Opdracht:

Hieronder staat een rijtje webapps met een korte beschrijving waar ze voor zijn. Kies er tenminste twee waar je wat aan denkt te hebben en ga ze op je eigen manier verkennen. Als je je niet gratis kunt registreren (al dan niet op proef), of je voelt daar niet voor, dan is er meestal wel een virtuele rondleiding of demo. Laat dingen los op je teamgenoten om ze te testen, of zoek via de kanalen die je bij de vorige Dingen bent tegengekomen blogs, Delicious…) eens naar meningen en ervaringen van anderen.

Doe verslag op je blog. Bedenk dat voor de andere deelnemers een paar goede observaties erg informatief zijn, jullie bekijken immers niet hetzelfde! Helemaal leuk zou het zijn als je nog een andere webapp toevoegde die je zelf kent of gevonden hebt.

• Grappige manier van lijstjes maken van taken: Remember the milk (Nederlands)
• Afspraken maken met een stel mensen op verschillende plekken kost soms heel wat emailen en bellen. Herkenbaar? Probeer Doodle (deels in het Nederlands).
• Notities maken over zaken die je her en der tegenkomt: webpagina’s, notities -maar ook foto’s met je mobieltje van wat je in de winkel ziet- sla je op bij Evernote waar het op bijna magische wijze doorzoekbaar wordt.
• Samen brainstormen via het web doe je bij Bubbl.us
• Overzicht houden over je deadlines doe je met, juist: deadline. Aanbevolen door Erwin Blom die er ook een filmpje over heeft gemaakt.
• Veel beeldbewerkers op het web, met deze kun je een bewegend plaatje maken Make a Gif
• Op zoek naar kleurencombinaties of een mooi palet? Bij Color Palette Generator krijg je een palet op basis van een foto, en een waar kleurenmekka, met community die veel moois bij elkaar heeft gecombineerd, is colourlovers.
• PDFmyURL: maak van elke webpagina een mooie PDF. Je hoeft alleen het webadres (URL) maar in te vullen en de site doet de rest.
• Heb je een powerpointpresentatie gemaakt die je aan anderen wilt laten zien, gebruik Slideshare (en kijk vooral ook eens wat daar nog meer op staat!)
• Google Docs lastig of genoeg van Google? Commentaren op een tekst verzamelen kan heel eenvoudig met co-ment
• Waarom zo moeilijk doen over project management terwijl wij ons hele leven runnen met lijstjes op een envelop en gele briefjes op de lamp: Stixy is iets voor jou.
• Mindmappen en creatief denken en plannen: Mindmeister.
• Om een filmpje (screencast) te maken waarmee je demonstreert hoe een programma of een site werkt is er Screentoaster -met geluid als je computer een (ingebouwde) microfoon heeft.
• Wie liefst van alles op losse briefjes noteert moet eens naar Webnote kijken -simpeler kan het niet – en je raakt je briefjes niet kwijt (probeer de ’sample’).

(Foto van Nik_Doof)

Tegenwoordig wordt Web 2.0 vaak het sociale web genoemd. Dat is een betere naam omdat het vooral over mensen gaat, en veel minder over technologie. Het grote voordeel van de sites en diensten die samen het sociale web vormen is dat ze gemakkelijk te bedienen zijn. Die laagdrempeligheid zorgt ervoor dat er inmiddels tientallen miljoenen mensen actief zijn op Web 2.0.

Als je naar de cijfers kijkt, kun je zien dat het sociale web geen snel overwaaiende hype is. Het is onmogelijk om een volledig overzicht te geven van alle statistieken, daarom hebben we een kort lijstje gemaakt.

• 75 procent van de Europeanen bezoekt sociale netwerken
• Facebook heeft 400 miljoen leden
• Flickr heeft meer dan 4 miljard foto’s
• YouTube trekt meer dan één miljard views per dag
• Nederlanders brengen maandelijks 19,6 miljoen uur door op Hyves
• LibraryThing heeft 500.000 recensies
• Twitter is explosief gegroeid
• Wikipedia bevat meer dan 3,3 miljoen artikelen

Steeds meer organisaties en bedrijven gebruiken (delen van) het sociale web om informatie te verspreiden en contacten te onderhouden met (potentiële) doelgroepen. Zo heeft het Keramiekmuseum Princessehof foto’s op Flickr geplaatst die een kijkje achter de schermen van de tentoonstelling Scherven & Geluk bieden. Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid heeft een wiki geopend waaraan iedereen mag bijdragen die iets weet van de geschiedenis van radio en televisie. Het Spaanse Museo del Prado laat schilderijen van oude meesters zien via Google Earth.

In deze cursus komen natuurlijk nog meer voorbeelden aan bod van musea en andere erfgoedinstellingen die al iets doen met Web 2.0, maar het belangrijkste van 23 dingen voor musea is dat je zelf op allerlei manieren bezig bent op en met het sociale web. In 23 stappen laten we je kennismaken met de wondere wereld van Web 2.0, en daarbij zul je van alles tegenkomen.

Achtergrondinformatie
Voor je aan de eerste opdracht begint, willen we je nog een filmpje laten zien dat in 5 minuten duidelijk maakt wat Web 2.0 is.

Het filmpje is gemaakt door Michael Wesch, een Amerikaanse docent culturele antropologie die zich uitsluitend met de bestudering van het gedrag van mensen in cyberspace bezighoudt.

De eerste opdracht is simpel en bestaat uit twee delen:

1. Neem een kijkje op de sites die in deze introductie worden genoemd. Zoek op twee sites iets op, bijvoorbeeld een oude klasgenoot op Hyves en een recensie op LibraryThing.
2. Lees de eerste twee hoofdstukken van het boek Geven en nemen. Archiefinstellingen en het sociale web (Taskforce Archieven/Erfgoed Nederland, 2008) van Yola. Het boek is gratis als pdf te downloaden.

Extra: als je nog niet uitgelezen bent, zou je de volgende artikelen kunnen lezen, die ingaan op het ontstaan van het sociale web: Web 2.0: Software wordt sociaal (Tonie van Ringelestijn, 17 december 2005) en What Is Web 2.0? (Tim O’Reilly, 30 september 2005). Tim O’Reilly, uitgever van computerboeken, is de bedenker van de term Web 2.0.

(Foto van Matt Seppings)

Bekijk voor je een eigen blog gaat aanmaken dit korte filmpje met uitleg. Het is een Engelstalige video van CommonCraft met Nederlandse ondertitels van Pierre Gorissen.

Een weblogprovider kiezen
Er bestaan veel verschillende aanbieders van gratis weblogsoftware. Onze voorkeur gaat uit naar Blogger en WordPress. Bij beide aanbieders kun je in een paar stappen een gratis weblog aanmaken. Bij beide aanbieders is het registratieproces en de uitleg Nederlandstalig.

Privacy en identiteit
Voor je met de registratie begint, is het verstandig om na te denken over de naam waaronder je gaat bloggen en over de mate van openbaarheid van je weblog. Je kunt natuurlijk kiezen voor je eigen naam, maar ook voor een pseudoniem. Als je een schuilnaam (bijvoorbeeld conservatorinutrecht of de zingende gids) kiest, ben je minder herkenbaar op het web. Bij het invullen van de registratie voor je weblog wordt op een gegeven moment de vraag gesteld of jouw weblog gevonden mag worden door Google en andere zoekmachines. Als je op die vraag ‘ja’ antwoordt, kunnen ook buitenstaanders die een bepaalde zoekvraag hebben op jouw blog terechtkomen. Als je ook je eigen naam gebruikt voor je weblog, ben je dus heel makkelijk te traceren. Als je liever wat anoniemer blijft, kun je ervoor kiezen om je weblog niet te laten opnemen in zoekmachines. Overigens kan je je keuze later nog veranderen in je instellingen.

Het registreren
Ga naar Blogger of WordPress en meld je aan. Als je je bij Blogger aanmeldt moet je ook meteen een Google-account aanmaken. (Blogger is namelijk eigendom van Google.) Dit account kun je later in de cursus ook gebruiken.

Aanmeldingsscherm van WordPress

Bij WordPress kun je gewoon je eigen e-mailadres gebruiken. Als je dat vervelend vindt, kun je natuurlijk ook een ander e-mailaccount aanmaken bij Gmail (Google), Yahoo of Live Hotmail (Microsoft). In principe is je e-mailadres niet zichtbaar op je weblog, tenzij je het er zelf op zet.

Aanmeldingsscherm van Blogger

Als je alle stappen van het registratieproces hebt doorlopen, noteer je het webadres (URL) van je eigen weblog. Dat zal er zo uitzien als je voor Blogger hebt gekozen: http://jouwnaam.blogspot.com en als je bij WordPress gaat bloggen zo: http://jouwnaam.wordpress.com.

Een sjabloon kiezen
Zowel Blogger als WordPress bieden een aantal standaardsjablonen (thema’s) aan. Bij Blogger moet je er meteen eentje uitkiezen en bij WordPress kun je het thema later veranderen onder ‘Ontwerp’. Als je na een tijdje toch niet zo tevreden bent over het gekozen sjabloon kun je een andere kiezen.

Je eerste bericht
Nu kun je je eerste bericht gaan schrijven. Bij WordPress moet je het testbericht weghalen. In je eerste bericht kun je jezelf voorstellen en/of iets schrijven over je ervaringen met het opzetten van een weblog.

Opdracht

1. Schrijf in je eerste weblogbericht over je ervaringen met het aanmaken van een weblog.
2. Meld je weblog aan door een mailtje te sturen naar je coach en naar 23dingenvoormusea@gmail.com.

(Afbeelding van Mike Licht)

RSS verstuurt attenderingen zodat een lezer de nieuwe berichten (van een blog, krant, verkoopsite e.d.) kan lezen. Met RSS kun je met een webbrowser of RSS-lezer in één lijst de nieuw geplaatste berichten bekijken van alle sites waar je op geabonneerd bent – zonder dat je naar die sites toe hoeft. Omdat RSS berichten uit verschillende bronnen bij elkaar kan halen om ze te presenteren daar waar de lezers zijn, wordt het ook gebruikt om nieuws (bijvoorbeeld rond een thema) van overal op het web bijeen te harken en als onderdeel van een andere website te laten zien.

Organisaties (bijvoorbeeld musea en archieven) kunnen RSS gebruiken om te informeren over nieuwe tentoonstellingen, nieuwe aanwinsten enz.

Een reeks RSS-berichten wordt een RSS-feed genoemd. Feeds lees je met een RSS-lezer of reader. Bekende RSS-lezers zijn Bloglines, Google Reader, Netvibes en Symbaloo.

Je hebt niet per se een RSS-lezer nodig om feeds te volgen. Het is ook mogelijk om feeds direct in je browser te lezen. Je klikt dan op het RSS-icoon (zie het embleem op het petje op de foto) in de adresbalk van Microsoft Internet Explorer of Firefox. Je browser vraagt je dan of je je wilt abonneren. Als je een RSS-lezer hebt geïnstalleerd, kun je die ook aanklikken in het lijstje dat je te zien krijgt als je op een RSS-icoon klikt.

Achtergrondinformatie

Als je wilt weten hoe RSS werkt, kun je dit korte filmpje bekijken: RSS in plain English (met Nederlandse ondertitels).

Meer uitleg over RSS vind je in het dossier RSS van de site Computers in de klas van André Manssen. Misschien ben je aan het einde van dit ding wel net zo enthousiast als Marshal Kirkpatrick van het weblog ReadWriteWeb, die een ode aan RSS schreef.

Opdracht

1. Maak een account aan bij een van de genoemde RSS-lezers of installeer een plug-in of add-on voor je browser.

2. Ga naar je favoriete nieuwssite of weblog.

3. Voeg de RSS-feed toe. Dat kan handmatig of automatisch. Je kunt er meestal, net als aan een bladwijzer, een eigen naam aan geven.

4. Als je de feed handmatig toevoegt, zoek je eerst het webadres van de RSS-feed. De link zit meestal verstopt onder een (oranje) button zoals ook bovenaan deze site staat, of onder het woordje ‘abonneren’ (subscribe). Je klikt erop, kopieert het webadres dat bovenin je browser verschijnt en voegt het toe aan je RSS-reader/browser (bij Firefox kun je bijvoorbeeld een map ‘feeds’ maken in je bladwijzermenu om de links in te verzamelen).

5. Als je een feed automatisch wilt toevoegen, klik je op de RSS-button van de site en kies je vervolgens de button of naam van de RSS-lezer die je gebruikt. Automatisch toevoegen lukt niet altijd.

6. Zoek nog een aantal RSS-feeds op en voeg die ook toe aan je lezer.

7. Kijk de komende dagen een paar keer per dag naar je RSS-feeds.

8. Doe verslag van je ervaringen met RSS op je weblog.

(Foto van Robert Scoble)

Flickr is de bekendste internationale fotosite. De functionaliteit die je Flickr aantreft zie je nu in een of andere vorm ook op andere sites opduiken, maar Flickr heeft nog steeds met de meeste mogelijkheden. Wat de site bijzonder maakt zijn de vele groepen die zich er hebben gevormd en de enorme hoeveelheid foto’s die internetters hebben gepubliceerd (inmiddels meer dan 4 miljard).

Ook een aantal musea en andere erfgoedinstellingen hebben foto’s op de site geplaatst zoals het Keramiekmuseum Princessehof, het Nationaal Archief, het Drents Museum, het Brooklyn Museum en het Museum voor Communicatie. Soms als gewone gebruikers, en soms in Flickr the Commons, een onderdeel dat speciaal is ingericht voor erfgoedcollecties.

Foto’s die op Flickr geplaatst worden, kun je volgen met RSS (zie Ding 3) of op je blog laten verschijnen. Als je zelf foto’s plaatst kun je lid worden van groepen en ze toevoegen. Veel activiteit vindt namelijk in groepen plaats, ze hebben dikwijls eigen regels voor waarderen en commentaren die erop gericht zijn de interactie te vergroten. Zoals op alle sociale sites geldt ook hier dat wie actief meedoet, meer commentaren en reacties krijgt.

In dit Ding maak je een Flickr-account aan, plaats je enkele foto’s, en verken je de mogelijkheden van Flickr. Ter vergelijking kun je ook een of meerdere andere fotosites bekijken (bijvoorbeeld Photobucket, MijnAlbum.nl of Panoramio). Voor je aan de opdracht begint, kun je nog naar dit filmpje kijken: Online Photosharing in Plain English (zonder Nederlandse ondertitels).

Opdracht

1. Zorg dat je een mapje op je computer klaar hebt staan met een paar foto’s die je wel met anderen wilt delen. Let erop dat de bestanden niet al te zwaar zijn (in de orde van enkele honderden kb, bijvoorbeeld JPEGs van 1200 pixels breed). Als je zelf geen digitale plaatjes hebt, vraag het een collega. Of maak een paar foto’s met je mobiele telefoon, die kun je straks direct plaatsen (zie verderop).

[Omdat je voor het aanmaken van een Flickr een Yahoo ID moet hebben, kost aanmelden helaas een paar stappen. Degenen die liever direct aan de slag willen kunnen inloggen met de cursus ID (mail ons voor de accountnaam en het wachtwoord).

Ga dan verder bij stap 4. De foto's van 23dingenvoormusea zijn voor algemeen gebruik, je kunt er gerust mee spelen.]

Om zelf een account aan te maken, meld je je aan bij Yahoo in stap 2 en daarna bij Flickr in stap 3

2. Om je Yahoo ID aan te maken ga je naar http://nl.yahoo.com. Klik op “meld je aan voor Yahoo mail”.
Je moet hier nogal veel gegevens intypen. Als je dat vervelend vindt, zul je een alter ego moeten verzinnen -en goed onthouden, want als je je wachtwoord vergeet heb je die persoonlijke gegevens nodig. Als je je account hebt gemaakt krijg je nog wel een scherm met gegevens (ook de geheime antwoorden), dat zou je dan kunnen printen.
Let goed op welke vakjes staan aangekruist: standaard staat het vakje om reclame te ontvangen nl aan.
Je kunt straks bij de Flickr-registratie een andere naam kiezen, en die laatste gebruikersnaam wordt op Flickr getoond.
Via Yahoo Nederland krijg je een (Engels) co.uk emailadres, dat tegelijk je inlognaam (ID) is.
3. Ga naar Flickr en meld je aan met je Yahoo ID en Yahoo wachtwoord. Kies in het volgende scherm je Flickr gebruikersnaam, en je account wordt gemaakt.

4. Plaats drie foto’s en voorzie ze van trefwoorden (tags). Gebruik in ieder geval de tag 23dingenvoormusea. Dan kunnen andere cursisten jouw foto’s ook vinden. NB: als je internet met je mobiel, kun je per email direct van je telefoon naar Flickr uploaden.

5. Zoek op de tag 23dingenvoormusea en zie wat andere deelnemers hebben gedaan.

6. Onderneem nog wat meer, naar keuze, bijvoorbeeld:

• Zoek naar foto’s van een stad of gebouw, en bekijk ze op de kaart.
• Zoek naar een groep over een onderwerp dat je interesseert, plaats een commentaar, en maak een foto favoriet.
• Plaats een geschikte foto in de groep ‘museums in Nederland’ van 23dingenvoormusea.
• Als je je eigen Flickr-account hebt gemaakt: maak contact met de gebruiker 23dingenvoormusea.
• Doe iets met de foto’s van 23dingenvoormusea. Zet ze bijvoorbeeld op een kaart. Of orden ze op een of andere manier.
• Bekijk de contacten van 23dingenvoormusea.
• Voeg eigen contacten toe.
• Probeer een foto op je eigen blog te laten zien. Tip: gebruik de opties onder ’share this’ rechtsboven op het scherm.

6. Lees terwijl je rondzwerft uitleg en opmerkingen van anderen, en amuseer je.

7. Er zijn heel veel fotosites en bovendien veel sites die niet speciaal over foto’s gaan waar je wel beelden kunt plaatsen. Een overzicht is niet te geven, maar bekijk ter vergelijking tenminste één andere fotosite. Suggesties:
MijnAlbum – Nederlands
Panoramio – om foto’s op de kaart te zetten (account 23dingenvoormusea, wachtwoord xxxxx)
Photobucket (account 23dingenvoormusea, wachtwoord xxxxx)
Nederpix – natuurfotografie
Zoom – Nederlands, met albums en galleries
Picasa – van Google, dus gemakkelijk met je Google account
Fotopic

8. Doe verslag van je ervaringen op je blog en probeer iets te zeggen over verschil tussen fotosites.

(Foto van Alexander Kaiser)