Ding 17: sociale catalogi

Op internet kun je alles samen doen, dus ook samen een catalogus maken of verbeteren. Sociale catalogi zijn catalogi die zijn samengesteld door gebruikers of catalogi die worden aangeboden door instellingen (denk aan bibliotheken en musea) en door gebruikers verrijkt worden.

Het is moeilijk om een nauwkeurige definitie te geven van een sociale catalogus. De bekendste, LibraryThing, is een combinatie van officiële catalogi van bibliotheken en boekwinkels en privébibliotheken van gebruikers, aangevuld met recensies, favoriete boeken, tags en een netwerkmogelijkheid.

Boeken

LibraryThing biedt leden (de site heeft er 900.000) de mogelijkheid om hun eigen boeken te catalogiseren met behulp van de gegevens (isbn, titel, auteur enz.) uit catalogi van onder meer de Koninklijke Bibliotheek, de Library of Congress en boekwinkels als Amazon, Bruna en Bol. Leden kunnen ook een profiel aanmaken (net als bij netwerksites als Hyves en Facebook) en virtueel andere lezers ontmoeten met dezelfde smaak, leestips ontvangen en deelnemen aan discussies. Via widgets op weblogs en netwerksites kunnen leden hun boekencollectie op LibraryThing aan anderen tonen. Zie bijvoorbeeld het privéblog van Marie-José (rechts onderaan) of op deze pagina de ‘bibliotheek’ van 23dingenvoormusea.

LibraryThing is niet alleen interessant voor lezers. Ook bibliotheken, auteurs, uitgevers en boekwinkels kunnen hun gegevens aan de site toevoegen. Ze kunnen ook gegevens uit LibraryThing (zoals recensies en tags) halen en toevoegen aan hun eigen catalogus. Van de lange rij bibliotheken die dat LibraryThing op de een of andere manier gebruiken doet de Seattle Public Library dat bijvoorbeeld temidden van een heel stel Web 2.0 opties en gebruiken ze in Bedford vooral de recencies (“see reviews”)

Het sociale aspect van LibraryThing is overigens niet alleen virtueel. Regelmatig komen er groepjes boekenliefhebbers bij elkaar om de collectie van kleine organisaties (bv. musea, natuurverenigingen) of personen (bijvoorbeeld een hoogleraar met een bijzondere boekenverzameling) te catalogiseren. Flash mob cataloging wordt dit genoemd. De vrijwilligers scannen de gegevens van alle boeken en andere materialen in en voegen die toe aan de catalogus van LibraryThing. De organisatie waar ze op bezoek zijn, heeft na zo’n flash mob-actie ook meteen een eigen digitale catalogus.

Een andere sociale bibliotheekcatalogus is die van de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA). Via de functie MyDiscoveries kunnen leden van de bibliotheek tags, lijstjes met favoriete boeken, waarderingen en recensies toevoegen. Wat leden toevoegen, kunnen ze ook delen met anderen. Op haar beurt heeft de OBA de boekrecensies van NRC Handelsblad toegevoegd aan de catalogus.

Musea

Een bekend voorbeeld van een sociale museumcatalogus is Open Collection van het Brooklyn Museum. Geïnteresseerden kunnen een profiel aanmaken en hun favoriete kunstwerken toevoegen. Leden kunnen ook tags aan de catalogus toevoegen zoals we in Ding 4 hebben gezien.

Een iets nieuwere (gelanceerd in februari 2009) sociale catalogus is Creative Spaces van The British Museum, Tate, V&A, de National Portrait Gallery en vijf andere Britse musea. Op Creative Spaces ontsluiten de deelnemende musea delen van hun collecties en laten ze gebruikers zelf verzamelingen (notebooks) samenstellen, materiaal delen, discussiëren en netwerken. Creative Spaces is een interessant experiment omdat de site zich niet beperkt tot de catalogus van één museum. Er zijn negen catalogi te doorzoeken en bewerken en het is ook mogelijk om extern materiaal (links, foto’s en video’s) toe te voegen aan je notebooks. Creative Spaces is ook een platforum voor community’s (groups) die kunnen ontstaan rond bepaalde thema’s (bijvoorbeeld portretten met huisdieren).

Gebruikers van Creative Spaces kunnen zelf kiezen of hun collecties openbaar zijn. Ze kunnen hun collecties of onderdelen ervan ook delen met andere internetgebruikers via o.a. Facebook, Twitter en Google Reader.

Breien en verzamelen

Sociale catalogi beperken zich natuurlijk niet tot bibliotheken en musea. Er zijn de laatste jaren tal van andere sociale catalogi samengesteld door gebruikers. We geven nog twee voorbeelden: Ravelry (breien) en Catawiki (strips en andere verzamelingen). Ravelry is een interessante site omdat catalogus en community naadloos in elkaar overgaan. De community van breiliefhebbers heeft een plek gecreëerd waar je patronen, garens, meningen en ervaringen kunt vinden. Vanuit elk onderdeel (patronen, garens, modellen enz.) kun je de andere onderdelen bekijken. Je kunt bijvoorbeeld zien hoeveel mensen patroon X uit breitijdschrift Y hebben gebreid. Je kunt ook zien welke soorten wol er gebruikt is en welke kleuren. Je kunt ook een bepaalde wolsoort als uitgangspunt nemen en zien welke patronen ermee gemaakt zijn.

De software van Ravelry is zo gebouwd dat foto’s en weblogpostings uit externe bronnen (bv. Flickr en Blogger) toevoegen heel eenvoudig is. Je ziet dat duizenden breisters en breiers via de site een persoonlijke catalogus hebben aangemaakt van truien enz. die ze in de loop der jaren hebben gebreid, hun favoriete patronen, de garens die ze gebruikt hebben en nog op voorraad hebben. Daarnaast zijn er tal van kleine community’s van bijvoorbeeld sokkenbreiers, mensen die van Noorse patronen houden, breisters uit Friesland, liefhebbers van schapenwol, breiers die zelf spinnen enz.

Catawiki is een Nederlands initiatief. De site, die eind 2008 is gelanceerd, biedt een platform voor verzamelaars om hun eigen verzameling op te slaan. Zo kun je een catalogus aanleggen van bijvoorbeeld al je stripboeken, Matchbox-auto’s of lp’s. Leden kunnen van hun catalogus ook een webwinkel maken en van daaruit bijvoorbeeld dubbele exemplaren verkopen. Verzamelaars die op zoek zijn naar dat ene ontbrekende exemplaar gebruiken de site ook. De kwaliteit van Catawiki wordt in de gaten gehouden door beheerders, experts op hun verzamelgebied. Zij zorgen ervoor dat informatie klopt en prijzen reëel zijn.

Opdracht

1. Voeg enkele boeken uit je eigen boekenkast toe aan LibraryThing. Je kunt inloggen met het cursusaccount (mail ons voor de accountnaam en het wachtwoord) of een eigen account aanmaken (interessant voor mensen die zelf boeken hebben geschreven). Je kunt een boek toevoegen via de knop Toevoegen bovenaan door een titel, auteursnaam, isbn enz. in te vullen. Kijk even welk catalogusbestand jouw boek waarschijnlijk bevat. Een boek handmatig toevoegen is ook mogelijk (zie onder de catalogi de optie Andere manieren om toe te voegen), maar meer werk.

2. Zoek op LibraryThing naar een recensie over een boek dat je goed vindt, of van een boek dat je van plan bent te gaan lezen.

3. Als je nog niet genoeg hebt van boekencatalogi, log dan ook in bij de catalogus van de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA). (mail ons voor de accountnaam en het wachtwoord) Als je klikt op MyDiscoveries (een grijze button rechts op de zoekpagina) kun je boeken, dvd’s enz. zoeken en er informatie aan toevoegen en lijstjes maken. Voel je vrij om de bestaande lijstjes aan te vullen en nieuwe dingen toe te voegen. Bij de reeds bestaande lijstjes kom je door rechts bovenaan op de bruin-oranje button met 23dingenvoormusea te klikken.

4. Kies voor één van de sociale museumcatalogi (Brooklyn Museum Open Collection of Creative Spaces) en log in. (mail ons voor de accountnaam en het wachtwoord) Ga op zoek naar een thema dat je interesseert of zoek naar specifieke voorwerpen. Maak een eigen collectie (notebook) aan bij Creative Spaces of vul de al bestaande notebooks van het account dingenvoormusea aan. Probeer ook de andere opties van de site.

Extra:

• Vergelijk de mogelijkheden die de sociale catalogi van het Brooklyn Museum en de 9 Britse musea hebben. Kijk ook naar gebruiksvriendelijkheid, lay-out en interactiemogelijkheden.
• De thematische community’s (groups) van Creative Spaces tellen weinig leden. Middeleeuwse en byzantijnse objecten heeft bijvoorbeeld vijf leden, fossielen heeft er drie. Breisite Ravelry kent groepen (bv. over kantbreien en sokken) met ruim 9.000 leden en een levendige discussie en uitwisseling van patronen, tips en ervaringen. De stripverzameling van Catawiki bevat meer dan 1870.000 items. Hoe verklaar je dat verschil. Wat zouden musea kunnen doen om hun collecties, en de mogelijkheid om ermee te spelen, meer te promoten?

(Foto van Tim Spalding)